اعتیاد به عنوان یک آسیب اجتماعی عوارض جسمی و روانی بسیاری دارد و از مهم‌ترین مشکلات اجتماعی، اقتصادی و بهداشتی به شمار می‌رود. عوارض ناشی از اعتیاد باعث رکود اجتماعی در زمینه‌‏های مختلف می‌شود و تهدیدی جدی برای سلامت جامعه است.

اگر علل گرایش افراد به مواد مخدر بررسی و برطرف نشود، درمان جسمی و روانی نیز نتیجه بخش نخواهد بود. ریشه کن کردن اعتیاد به طور کامل امکان پذیر نیست ولی می‌توان با تلاش و تدبیر آن را کنترل کرد و با ارتقا سطح آگاهی افراد جامعه باعث پیشگیری از اعتیاد شد.

 تاریخچه روز جهانی مبارزه با مواد مخدر

در تاریخ ۱۷ تا ۲۶ ژوئن سال ۱۹۸۷ کنفرانس بین‌المللی مبارزه با اعتیاد و قاچاق مواد مخدر توسط مجمع عمومی سازمان ملل متحد، در شهر وین تشکیل شد. کشورهای شرکت کننده در این کنفرانس سندی به نام C.M.O را تصویب کردند که خط مشی همه جانبه اقدامات لازم جهت کنترل مواد مخدر را از سوی کشورهای شرکت کننده مشخص می‌کرد و این کشورها را متعهد کرد تا فعالیت‌های بین‌المللی در زمینه مبارزه با قاچاق مواد مخدر را به طور جدی انجام دهند.

این سند در چهار فصل تنظیم شد و در آن حدود ۳۵ مورد از اقدامات عملی در زمینه مبارزه با مواد مخدر، جلوگیری از قاچاق مواد مخدر و کنترل اعتیاد در جوامع ذکر شد. این موارد شامل ارزیابی میزان مصرف، ریشه کنی مزارع غیر مجاز خشخاش، نقش رسانه‌ها در بازگشت معتادان به دامن اجتماع و معالجه آنان، نابودی شبکه‌های عمده قاچاق مواد مخدر، پیشگیری از طریق آموزش، همکاری‌های حقوقی کشورها است. از آنجا که این سند در روز ۲۶ ژوئن برابر با با کسب اکثریت آرا کشورهای شرکت کننده در کنفرانس تصویب شد، این روز را به نام روز جهانی مبارزه با مواد مخدر نامگذاری کردند.

پیشینه مبارزه با قاچاق مواد مخدر در ایران

در ابتدا با رهنمودهای امام خمینی (ره)، مبارزه با قاچاق مواد مخدر در قالب کمیته‌های انقلاب اسلامی آغاز شد. با تشکیل ستاد مبارزه با مواد مخدر در سال ۱۳۶۷ مبارزه با قاچاق مواد مخدر رسماً آغاز شد.

بعد از آن با تصویب قانون جدید مبارزه با مواد مخدر در سال ۱۳۶۸، به تدریج این مبارزه شکل سازمان یافته به خود گرفت و با همکاری نیروهای انتظامی این نهاد هماهنگی لازم را در زمینه ادامه این مبارزه انجام می‌دهد.

 تاریخچه مواد مخدر در جهان

برخی اسناد موجود حاکی از آن است که حدود ۴۰۰۰ سال پیش از میلاد بشر با مواد مخدر آشنا شده است.

«لین» دانشمند اهل روم بود که برای اولین بار شیره غلیظ خشخاش را به نام اپیوم عرضه کرد. اپیوم به معنی شیره و از ریشه “OPOS ” است که از کلمه ” AHIPENA ” گرفته شده و بنا به تلفظ‌های دیگر ” اٌفیون ” یا ” هپیون ” نیز خوانده می‌شود.‌

تاریخچه مواد مخدر در ایران

از زمانی که دولت‌های استکباری از جمله انگلیس در ارکان دولت ایران نفوذ کردند، به گسترش مواد مخدر در کشور پرداختند و نتیجه این شد که حتی برخی از شاهان کشور نیز دچار اعتیاد شدند. با آغاز حکومت قاجار در راستای سیاست انگلیس، به قدری تریاک کشی در ایران گسترش یافت که کاشت خشخاش را ترویج دادند و به تریاک کشی رسمیت بخشیدند.

برای اولین بار نیز در زمان حکومت پهلوی هروئین به کشور وارد شد و از این زمان بود که جوانان کشورمان به طور جدی در معرض یکی از مهمترین توطئه‌های قدرتمندان (مواد مخدر) قرار گرفتند.

 اقدامات ایران در زمینه مبارزه با مواد مخدر و اعتیاد

ایران نیز در مبارزه جهانی با مواد مخدر نقش بسیار مهمی ایفا می‌کند، کشور ما به دلیل همسایگی با یکی از مسیر‌های اصلی قاچاق مواد مخدر، همواره با چالش‌های زیادی در این حوزه رو‌به‌رو بوده است و نیرو‌های مقابله‌ای و امنیتی کشورمان در سال‌های متمادی با اقدامات گسترده، عملیات‌های متعددی انجام داده‌اند تا قاچاقچیان و شبکه‌های مرتبط را ناکام بگذارند و شهادت ۳۸۰۰ نفــر و مجروحیت ۱۲ هــزار نفر در جهــاد مقــدس مبــارزه با مواد مخدر نشانگر عزم و اراده کشور در مقابله با این پدیده شوم است.

شهدا و جانبازان عرصه مبارزه با مواد مخدر، قهرمانان ملی هستند، آنان در راه حفظ امنیت و سلامت عمومی جان خود را از دست داده‌اند و همین فداکاری‌ها، سبب شده است که امروز ما بتوانیم در قالب فعالیت‌های ملی و بین‌المللی، اقدامات موثرتری برای مبارزه با قاچاق و مصرف مواد انجام دهیم. این عزیزان نماد استقامت و اراده‌ای هستند که باید همواره به آنان احترام گذاشت و قدردان بود.

ستاد مبارزه با مواد مخدر نیز با همراهی و همکاری دستگاه‌های دولتی و غیردولتی، همواره در تلاش بی‌وقفه برای مقابله با مواد مخدر است. این همکاری شامل عملیات‌های مبارزه با قاچاق، اجرای برنامه‌های پیشگیرانه، حمایت از معتادان و توسعه مراکز درمانی می‌باشد.